Οι φωτόχρωμες μελάνες είναι ένας αποτελεσματικός τρόπος ανίχνευσης και αποτροπής της παραχάραξης εγγράφων. Παρέχουν άμεση, ορατή ένδειξη οποιασδήποτε παραποίησης με τη χρήση υγρών ή χημικών ουσιών. Για παράδειγμα, εάν ένα έγγραφο είναι καλυμμένο με μελάνι που εξαφανίζεται ή αλλάζει χρώμα όταν εφαρμόζονται σε αυτό ορισμένα αντιδραστήρια, τότε οποιαδήποτε προσπάθεια χρήσης τέτοιων ουσιών για την αλλοίωση των χαρακτήρων ή των αριθμών του εγγράφου θα είναι εμφανής από την αντίδραση. 

Υπάρχουν τρεις κύριοι τύποι φωτόχρωμης μελάνης: 

• Διαγράψιμες μελάνες: αυτές χρησιμοποιούν υδατοδιαλυτές χρωστικές και ρητίνες- κατά συνέπεια μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνο στην τυπογραφία ή στην ξηρή εκτύπωση offset. Ορισμένες χώρες χρησιμοποιούν διαγράψιμες μελάνες ως φόντο στις επιταγές τους. 
• Ευαίσθητες σε διαλύτες μελάνες: αντιδρούν σε διαλύτες ή σε χημικές ουσίες όπως η χλωρίνη, η αλκοόλη ή η ασετόν, οι οποίες χρησιμοποιούνται συχνά σε προσπάθειες αλλοίωσης. Όταν εκτίθενται στους διαλύτες ή τα χημικά, οι μελάνες αυτές τρέχουν, αλλάζουν χρώμα ή προκαλούν την εμφάνιση λεκέδων, αποκαλύπτοντας έτσι την πλαστογραφία. 
• Ευδιάλυτες μελάνες: παρόμοια με τις ευαίσθητες σε διαλύτες, αυτές οι μελάνες αντιδρούν στο νερό ή σε υδατικό διάλυμα. Η μελάνη θα τρέξει και η εκτυπωμένη περιοχή θα μουτζουρωθεί, αποκαλύπτοντας έτσι την πλαστογραφία.